Phương pháp
100 ý tưởng mục tiêu cá nhân để lấp đầy danh sách (theo lĩnh vực)
Nhìn chằm chằm vào trang giấy trắng là phần khó nhất của việc đặt mục tiêu. Hãy mượn từ 100 ý tưởng thuộc mười lĩnh vực cuộc sống này, rồi biến chúng thành của riêng bạn.
Thói quen
Phần lớn mục tiêu năm mới phai nhạt vì chúng được đặt một lần rồi không bao giờ được nhìn lại. Đây là sáu bước để chọn mục tiêu cho đúng và giữ chúng trước mắt suốt cả năm.
Thời điểm tốt nhất để lên kế hoạch mục tiêu năm mới là trước khi năm mới bắt đầu, khi bạn vẫn còn chút yên tĩnh và chút khoảng cách để nhìn lại. Nhưng phần lớn mọi người làm ngược lại: họ chọn vài điều ước lớn vào ngày 1/1, hăng hái được một hai tuần, rồi để lạc danh sách ở đâu đó trong ứng dụng ghi chú.
Bài hướng dẫn này cho bạn một quy trình sáu bước đơn giản cho năm 2027. Nó bao gồm cách nhìn lại năm sắp qua, nên đặt bao nhiêu mục tiêu, cách diễn đạt chúng, cách chọn ưu tiên, và cách giữ cho mọi thứ còn sống sau tháng Một. Bạn không cần công cụ gì đặc biệt; một cuốn sổ là đủ.
Không có một nguyên nhân duy nhất, nhưng vài kiểu cứ lặp đi lặp lại:
Cách khắc phục không phải là thêm ý chí. Đó là một cách thiết lập tốt hơn: ít mục tiêu hơn, diễn đạt rõ hơn, một bước đầu tiên, và một thói quen đưa danh sách ra trước mắt bạn thường xuyên.
Hãy bắt đầu từ năm qua, không phải năm tới. Một lần nhìn lại ngắn cho bạn thấy điều mình thật sự quan tâm và điều mình chỉ nghĩ là nên quan tâm.
Dành ra 30 phút và trả lời năm câu hỏi bằng cách viết:
Câu hỏi cuối cùng hữu ích nhất. Nó thường chỉ ra một hai mục tiêu bạn thật sự muốn, và lặng lẽ cho nghỉ hưu những mục tiêu bạn chỉ viết ra vì nghe có vẻ hay.
Nếu bạn từng dùng sổ thành tựu (Wins) hay bất kỳ ghi chép nào về những gì mình đạt được, hãy đọc lại nó ngay bây giờ. Rất dễ quên những tháng tốt đẹp.
Ít hơn bạn nghĩ. Năm đến mười mục tiêu trên các lĩnh vực cuộc sống là đủ. Mười là giới hạn tự nhiên vì bạn có thể giữ mười điều trong đầu và viết lại chúng từ trí nhớ; vượt quá con số đó, danh sách trở thành một dự án thay vì một chiếc la bàn.
Nếu bạn đang so sánh các cách giữ mục tiêu trong tầm mắt, bài viết về phương pháp 369 và phương pháp 10 mục tiêu cho thấy hai cách tiếp cận rất khác nhau. Một cách hữu ích để sắp xếp danh sách là theo lĩnh vực cuộc sống:
Bạn không cần có mục tiêu ở mọi lĩnh vực. Hãy để ý lĩnh vực nào thấy trống trải hay nặng nề, và để điều đó dẫn đường cho nơi bạn dồn sức. Nếu bạn không muốn đặt mục tiêu chính thức cho một số lĩnh vực, đó cũng là một lựa chọn chính đáng.
Hãy viết mỗi mục tiêu thành một câu rõ ràng, ở thì hiện tại, như thể nó đã thành sự thật, và nói về một kết quả cụ thể mà bạn kiểm soát hoặc tác động được. Đây cũng là cách chúng tôi mô tả trong hướng dẫn viết mục tiêu thành câu khẳng định.
Đây là cách những quyết tâm mơ hồ trở thành mục tiêu mạnh hơn:
| Quyết tâm mơ hồ | Mục tiêu mạnh hơn cho năm 2027 |
|---|---|
| Lấy lại vóc dáng | Tôi chạy bộ ba buổi sáng mỗi tuần và hoàn thành cự ly 10 km trước tháng 9 |
| Tiết kiệm tiền | Ngày mùng 1 hằng tháng, tôi chuyển một khoản tự chọn vào tài khoản tiết kiệm |
| Đọc sách nhiều hơn | Tôi đọc hai mươi phút trước khi ngủ và đọc xong một cuốn sách mỗi tháng |
| Bớt căng thẳng | Tôi đi bộ mười phút không mang điện thoại vào mỗi ngày làm việc |
| Học tiếng Anh | Tôi học tiếng Anh mười lăm phút mỗi ngày và trò chuyện được mười phút trước tháng 6 |
| Dành nhiều thời gian hơn cho gia đình | Tôi ăn tối cùng gia đình, không màn hình, bốn tối mỗi tuần |
Ba điều làm cột bên phải hiệu quả. Mỗi mục tiêu đủ cụ thể để bạn biết mình đã làm được hay chưa. Mỗi mục tiêu gắn với một thời hạn hoặc nhịp đều đặn. Và mỗi mục tiêu mô tả việc bạn làm, không phải điều gì đó chỉ tình cờ xảy đến với bạn.
Hãy diễn đạt trung thực. Một mục tiêu bạn hoàn toàn không tin sẽ giống như một lời nói dối mỗi lần đọc lại; một mục tiêu kéo giãn bạn thêm một chút sẽ giống như một hướng đi.
Một danh sách mười mục tiêu chỉ hữu ích khi bạn biết mục tiêu nào dẫn đầu. Hãy tự hỏi:
Nếu năm nay chỉ đạt được một trong những mục tiêu này, mục tiêu nào sẽ tác động tích cực nhất đến những mục tiêu còn lại?
Thường đó không phải là mục tiêu hấp dẫn nhất. Với nhiều người, đó là mục tiêu giải phóng thời gian, tiền bạc hay năng lượng cho mọi thứ khác: ngủ đủ giấc, trả hết một khoản nợ, hay cuối cùng cũng đổi việc.
Hãy đánh dấu mục tiêu đó là ưu tiên của bạn. Đây là ý tưởng đằng sau “mục tiêu quan trọng nhất” trong cách tiếp cận của Brian Tracy, mà chúng tôi trình bày trong hướng dẫn phương pháp 10 mục tiêu của Brian Tracy. Trong Tenly, nó được gọi là mục tiêu đũa thần (Magic Wand).
Có một ưu tiên không có nghĩa là các mục tiêu khác không quan trọng. Nó có nghĩa là vào ngày bạn chỉ còn sức cho một việc, bạn biết đó là việc gì.
Mục tiêu cho bạn biết phải đi đâu. Bước đầu tiên cho bạn biết phải làm gì khi thức dậy sáng mai.
Cách viết đáng tin cậy nhất là kế hoạch “nếu… thì…”. Các nhà tâm lý học như Peter Gollwitzer đã nghiên cứu điều này dưới tên gọi “ý định thực hiện” (implementation intentions): bạn quyết định trước khi nào và ở đâu mình sẽ hành động.
Hãy viết một kế hoạch “nếu… thì…” cho mục tiêu ưu tiên và một kế hoạch cho mục tiêu bạn dễ bỏ bê nhất. Làm cho bước đầu tiên nhỏ đến mức bỏ qua nó sẽ thấy thật ngớ ngẩn. Bạn luôn có thể làm nhiều hơn.
Đây là bước phần lớn kế hoạch bỏ qua, và cũng là nơi cả năm được hay mất. Mục tiêu bạn không nhìn thấy là mục tiêu bạn sẽ quên.
Hãy xây một nhịp nhiều tầng:
Nếu bạn muốn chạy thói quen này trong một ứng dụng, Tenly được xây quanh đúng vòng lặp này; bạn có thể đọc chi tiết trong bài nhịp sinh hoạt mỗi ngày diễn ra thế nào. Mỗi sáng bạn viết mục tiêu từ trí nhớ và chọn mục tiêu đũa thần, buổi tối bạn nhìn lại ngày của mình, và chuỗi ngày (streak) cho thấy bạn đã đều đặn đến đâu.
Thử ngay trong Tenly: Trước ngày 1/1, hãy viết danh sách mục tiêu trên iPhone, đánh dấu mục tiêu đũa thần và bật lời nhắc buổi sáng. Bắt đầu sớm vài ngày nghĩa là thói quen đã sẵn sàng khi năm mới đến.
Bạn không cần làm mọi thứ cùng một lúc. Đây là một cách chia ra:
Nếu bạn đọc bài này vào giữa năm, quy trình vẫn y như vậy. Nếu bạn quen đặt mục tiêu vào dịp Tết Nguyên Đán, cũng thế. Năm mới chỉ là một cái cớ thuận tiện để bắt đầu.
Mục tiêu năm mới vững vàng đến từ một lần nhìn lại, một danh sách ngắn, cách diễn đạt rõ ràng, một ưu tiên và một bước đầu tiên nhỏ. Điều giữ chúng sống là một lần xem lại nhanh mà bạn thật sự lặp lại được. Hãy chọn một nhịp bạn giữ được ngay cả trong tuần tệ nhất, và để nhịp đó đưa bạn đi hết năm.
Ít hơn bạn nghĩ. Năm đến mười mục tiêu là đủ cho một năm, và một trong số đó nên là ưu tiên rõ ràng. Càng thêm nhiều mục tiêu, sự chú ý của bạn càng bị chia mỏng, và càng dễ bỏ hết tất cả.
Cuối tháng 11 hoặc tháng 12 là thời điểm tốt, vì bạn có thời gian nhìn lại năm cũ trước ngày 1/1. Bạn cũng có thể bắt đầu vào bất kỳ ngày nào khác. Không có ngày nào trên lịch tự làm cho mục tiêu hiệu quả.
Thường là vì chúng mơ hồ, quá nhiều, hoặc được viết một lần rồi không bao giờ được nhìn lại. Mục tiêu cụ thể, ít về số lượng và được xem lại thường xuyên dễ giữ hơn nhiều.
Nhiều người thấy cách này hữu ích. Viết “Tôi chạy bộ ba lần một tuần” thay vì “Tôi muốn chạy bộ nhiều hơn” mô tả con người bạn đang trở thành, giúp mục tiêu trở nên cụ thể. Cách này hiệu quả nhất khi bạn lên kế hoạch luôn cho bước đầu tiên.
Bắt đầu lại vào ngày hôm sau, không cần bù lại hay tự trách mình. Một ngày bỏ lỡ chỉ là một khoảng trống trong chuỗi ngày, không phải lời phán xét về mục tiêu. Hãy giữ việc xem lại đủ nhỏ để bắt đầu lại thật dễ dàng.