Metoda
Dlaczego zapisywanie celów działa: psychologia
Pewnie słyszysz, że osoby, które zapisują cele, osiągają więcej. Oto co naprawdę wykazały badania, dlaczego pisanie może pomagać i co się zmienia, gdy piszesz z pamięci.
Afirmacje
Większość dzienników afirmacji kończy jako to samo zdanie przepisywane przez trzy tygodnie. Kilka drobnych zmian chroni stronę przed zwiędnięciem.
Większość dzienników afirmacji kończy tak samo: strona, którą piszesz dwudziestego pierwszego dnia, jest tą samą stroną co dwudziestego, tylko z nową datą u góry.
Poniższe poprawki są niewielkie. Wybieraj linijki, które można sprawdzić, pisz je bez zaglądania i raz w tygodniu czytaj strony od początku.
Pierwszy błąd to przepisywanie. Wczorajsza strona leży otwarta, więc piszesz ją jeszcze raz i niczego nie czytasz. Po dziesięciu dniach nie umiesz powiedzieć, co było w czwartej linijce.
Drugi to linijki zbyt wielkie. „Jestem bogata i pewna siebie” każe ci o 7 rano zgodzić się z czymś, w co nie wierzysz. Badacze to sprawdzili. W 2009 roku Joanne Wood ze współpracownikami poprosiła ludzi, by powtarzali „jestem osobą wartą miłości” i jednocześnie zapisywali swoje myśli. Osoby o wysokiej samoocenie poczuły się lepiej. Osoby o niskiej samoocenie poczuły się gorzej, a ich zapisane myśli nie były bardziej pozytywne niż wcześniej. Autorzy tłumaczyli, że stwierdzenie odległe od tego, w co wierzysz, utrudnia zignorowanie tej różnicy (omówienie badania w National Geographic; artykuł ukazał się w Psychological Science). Było to krótkie zadanie laboratoryjne ze studentami, więc nie powie ci, co robi miesiąc prowadzenia dziennika. Daje jednak coś do sprawdzenia na sobie: jeśli linijka wywołuje w tobie sprzeciw, problemem jest linijka.
Trzeci to brak połączenia strony z twoim dniem. Piszesz „jestem zdyscyplinowana”, zamykasz zeszyt i sięgasz po telefon.
Spotyka się dwa rodzaje linijek i zachowują się inaczej.
Linijki o cechach opisują, kim jesteś: „jestem spokojny”, „jestem wartościowa”. Trudno je sprawdzić i łatwo ich nie znosić, gdy poranek idzie źle.
Linijki o celach opisują coś dokonanego, z liczbą i datą: „w każdy piątek publikuję jeden artykuł”, „do 31 marca mam odłożone 15 000 zł”. Można je sprawdzić, a każda podpowiada pierwszy ruch.
Jeśli chcesz, żeby dziennik afirmacji zmieniał to, co robisz, opieraj się na linijkach o celach. Przewodnik po pisaniu celów jako afirmacji zawiera siedem zasad i 50 przykładów. Skrót zasad:
„Chodzę na dwudziestominutowy spacer po obiedzie w dni robocze” przetrwa wtorek. „Jestem w najlepszej formie w życiu” prawdopodobnie nie, bo nic w tym zdaniu nie mówi, co zrobić o 13:00.
W pierwszym tygodniu licz się z około dziesięcioma minutami, dopóki ustalasz, czego chcesz. Potem będzie krócej.
Z pamięci, o ile to znosisz.
Przepisywanie nie wymaga wysiłku, więc nie wymaga myślenia. Przywoływanie jest trudniejsze, a porażki są pouczające: linijka, której nie umiesz odtworzyć, jest albo zbyt mglista, by ją utrzymać, albo nie jest celem, na którym ci w tym miesiącu zależy.
Pisanie z pamięci uczciwie pokazuje też, co się przyjmuje. Linijka odtworzona słowo w słowo po dwóch tygodniach to linijka, którą przyswoiłeś. Linijka, którą ciągle gubisz, pewnie wymaga przepisania albo skreślenia. Więcej o tym, dlaczego pomaga ujmowanie celów własnymi słowami, znajdziesz w tekście dlaczego zapisywanie celów działa.
Zmniejsz ją, przesuń datę albo zmień czasownik.
| Linijka, która brzmi fałszywie | Dlaczego zawodzi | Wersja, w którą możesz uwierzyć |
|---|---|---|
| Jestem całkowicie wolna od lęku | Absolutne twierdzenie; pierwszy lęk je obali | Przed każdym spotkaniem biorę trzy wolne oddechy |
| Zarabiam 40 000 zł miesięcznie | Brak drogi stąd tam | W tym tygodniu wysyłam pięć ofert |
| Jestem rannym ptaszkiem | Etykieta, bez działania | W dni robocze wstaję o 6:30 i o 7:15 jestem za drzwiami |
Każda wersja nazywa coś, co do jutrzejszego wieczora albo zrobisz, albo nie, więc da się to sprawdzić. Jeśli któraś po tygodniu nadal brzmi fałszywie, wyrzuć ją.
Rób cotygodniowe czytanie wstecz. Wybierz jeden dzień, niedziela się sprawdza, i przeczytaj strony z całego tygodnia za jednym razem.
Zapytaj:
Pierwszą grupę zostaw. Drugą przepisz albo wytnij. Przy trzeciej zapisz, co się stało, nawet jeśli to drobiazg. Jeśli linijka do czegoś doprowadziła, choćby do jednego wysłanego maila, dopisz to obok niej. Gdy tydzień wydaje się stracony, te notatki są twoim dowodem.
Jeśli wolisz gotowe pytania zamiast pustej strony, możesz użyć w tym samym miejscu pytań do cotygodniowej refleksji.
Zostaw stare strony w spokoju. Przeczytaj raz ostatni tydzień, wybierz trzy linijki, które nadal umiesz powiedzieć z pamięci, i zacznij czystą stronę tylko z nimi. Czwartą dodasz, kiedy będziesz jej chciał. Opuszczony tydzień nie jest powodem, żeby go nadrabiać: otwórz nową stronę i napisz dzisiejszą.
Tenly to aplikacja na iPhone’a zbudowana wokół tego pomysłu. Każdego ranka zapisujesz z pamięci do 10 celów, jako afirmacje w czasie teraźniejszym. Wpisy z ostatnich 30 dni są ukryte, więc nie przepiszesz wczorajszej strony. Jeden z celów oznaczasz jako cel „magiczna różdżka” (Magic Wand), ten, który liczyłby się najbardziej, gdyby spełnił się dziś. Między 20:00 a 23:00 otwiera się wieczorny przegląd (Evening Review) z widokiem dzisiejszych celów tylko do odczytu. Tenly liczy też kolejne dni z wpisem (serię) i pokazuje kamienie milowe po 10, 30, 90 i 365 dniach.
W jednym robi mniej niż zeszyt: aplikacja służy do linijek o celach i nie wybierze ich za ciebie. Nadal musisz wiedzieć, czego chcesz. Działa też tylko na iPhone’ach z systemem iOS 18 lub nowszym. Strona „Jak to działa” opisuje codzienną pętlę. Interfejs aplikacji nie jest po polsku, ale wpisy możesz prowadzić po polsku.
Wypróbuj w Tenly: Jutro rano zapisz cele z pamięci, oznacz jeden jako cel „magiczna różdżka” (Magic Wand) i nazwij jego pierwszy ruch, zanim zamkniesz aplikację.
Prowadź dziennik przez czternaście dni według porannego formatu. Czternastego dnia policz trzy rzeczy: ile linijek umiałeś napisać bez zaglądania, ile skreśliłeś lub przepisałeś i ile doprowadziło do działania. Jeśli skreślisz większość linijek, to mówi coś o liście, a nie o tobie. Przepisz je mniejsze i spróbuj kolejny tydzień.
To zeszyt lub aplikacja, w której zapisujesz krótkie pozytywne stwierdzenia o sobie lub o swoich celach, zwykle w czasie teraźniejszym. Niektórzy piszą o uczuciach i cechach („jestem spokojna”). Inni zapisują cele tak, jakby już były osiągnięte („biegam 5 km trzy razy w tygodniu”). Drugi rodzaj daje ci coś, co możesz zrobić.
Od trzech do dziesięciu. Metoda Briana Tracy’ego opiera się na dziesięciu celach, ale zaczęcie od pięciu jest w porządku. Jeśli nie umiesz napisać jakiejś linijki bez przewracania oczami, na razie ją odpuść.
Codzienne zapisywanie tych samych celów to sedno metody 10 celów, pod warunkiem że piszesz je od nowa, a nie przepisujesz ze strony. Jeśli linijka obumiera, napisz ją innymi słowami albo zrób ją mniejszą.
Dowody są niejednoznaczne. Badanie z 2009 roku wykazało, że powtarzanie pozytywnego stwierdzenia pomogło osobom o wysokiej samoocenie, a osobom o niskiej samoocenie pogorszyło samopoczucie. Afirmacje wskazujące działanie, które możesz podjąć, łatwiej uznać za prawdziwe niż te, które opisują, kim jesteś.
Tak. Telefon masz zawsze przy sobie i może przypominać o wpisie o ustalonej porze. Zeszyt jest wolniejszy, co niektórym odpowiada. Wybierz to, co otworzysz w gorszy dzień.